Fractional CPO

Fractional to po angielsku "ułamkowy": lider oddaje firmie część swojego czasu. SHRM, amerykańskie stowarzyszenie specjalistów HR, opisało w 2023 r. fractional executives jako liderów pracujących w niepełnym wymiarze, często na kontrakcie i w kilku firmach jednocześnie. CPO to skrót od Chief Product Officer, czyli osoby odpowiedzialnej w zarządzie za produkt. Obok nazwy fractional CPO używa się też określeń fractional product leader i fractional VP of Product.

Amy Bonsall, która sama pracuje jako fractional chief product officer, odróżnia w podcaście HBR IdeaCast fractional od pracy part-time. Part-time kojarzy jej się ze sztywno wyznaczonymi dniami. W modelu fractional firma ma według niej czuć, że lider jest obecny we wszystkich ważnych momentach.

Powodem, dla którego firma go zaprasza, sposobem pracy i zakresem władzy. Poniższe rozróżnienie pochodzi głównie z przewodnika Aakasha Gupty i Jasona Knighta z 2024 r., opartego na 20 rozmowach z osobami pracującymi w tym modelu w produkcie.

Granice są umowne. Sergio Pereira, fractional CTO i CPO cytowany przez Guptę i Knighta, nazywa pracę fractional CPO rodzajem konsultingu, który zwykle oznacza pracę rozliczaną co miesiąc stałym retainerem za określoną liczbę godzin. Interim też nie zawsze oznacza pełny wymiar: w brytyjskiej ankiecie Institute of Interim Management z 2026 r. prawie jedna czwarta ankietowanych interim managerów realizowała ostatnie zlecenie w trybie fractional.

Gdy firma potrzebuje doświadczonego lidera produktu, ale nie ma dla niego pracy albo budżetu na pełny etat. Amy Bonsall mówi w HBR IdeaCast, że z modelu korzystają przede wszystkim startupy oraz małe i średnie firmy, w pewnym stopniu może też jednostki większych organizacji. W dużo większych organizacjach, jak mówi, spotkały go z Yokoi tylko przy rolach nowych dla firmy, na przykład związanych z AI, innowacjami albo zarządzaniem danymi. Przypuszcza, że to się zmieni.

Gupta i Knight opisują między innymi dwa częste momenty. Pierwszy: firma przechodzi od produktu prowadzonego przez foundera do zatrudnienia etatowego lidera produktu i potrzebuje kogoś na ten czas. Drugi: dojrzała firma, która dotąd nie pracowała produktowo, zaczyna transformację i szuka osoby, która ją uruchomi.

W amerykańskim raporcie The Fractional Work Report 2026 typowe ogłoszenie na platformie Fractional Jobs zakłada około 10 godzin pracy tygodniowo, a większość współprac trwa od 6 do 12 miesięcy. Raport obejmuje wszystkie funkcje, a nie sam produkt, i zamówiła go sama platforma.

Gdy lider nie wchodzi w kontekst firmy albo firma nie wie, czego od niego potrzebuje. Tomoko Yokoi, współautorka artykułu HBR o fractional leaders, przytacza w HBR IdeaCast relację właścicielki firmy, która zatrudniła fractional marketing executive. Jej zdaniem ta osoba przenosiła rozwiązania z wcześniejszego doświadczenia, od poprzednich, a nawet równoległych klientów, a współpraca była bardzo transakcyjna. Bonsall dodaje, że founderzy startupów mają kłopot z zaufaniem komuś, kto dzieli czas między kilka firm.

W tekście SHRM padają jeszcze dwa zastrzeżenia: firma może nie mieć dostępu do takiej osoby wtedy, gdy jej potrzebuje, i musi sama wiedzieć, jakich umiejętności szuka, na jak długo i do czego. Cytowany tam analityk Gartnera uważa, że organizacje, które mają zasoby i tempo wzrostu pozwalające zatrudniać i rozwijać etatowych dyrektorów, powinny to robić zamiast polegać na fractional executives.

Oprócz rozwiązanego problemu także umiejętności. Bonsall opisuje w HBR IdeaCast pracę z wczesnym startupem nad roadmapą produktu: founder dostał odpowiedź na swoje pytanie i umiejętności, żeby dalej robić to samodzielnie. Nazywa to cechą roli fractional: można szybko rozwiązać problem, a przy tym zbudować mocne strony wewnątrz firmy, u CEO albo w zespole. Gupta i Knight piszą, że w firmie, która zaczyna transformację produktową, taka osoba może po wykonaniu początkowej pracy zatrudnić kogoś na pełny etat.